Krizden Dev Anlaşmalara: 36. Ankara NATO Zirvesi'nin Perde Arkasında Neler Yaşandı?

2 gün önce
4 dakikada okunur

Ankara'nın ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirilen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, yalnızca küresel güvenlik mimarisini yeniden şekillendirmekle kalmadı; aynı zamanda kapalı kapılar ardında yaşanan dramatik duygu değişimleri ve devasa savunma bütçesi kararlarıyla tarihe geçti. Halis Haber olarak, 32 müttefik ülkenin liderini buluşturan bu dev organizasyonun perde arkasını ve Türkiye'nin masaya vurduğu stratejik yumruğun detaylarını sizler için derledik.

ABD ile F-35 ve CAATSA Buzları Eridi

Zirvenin Türkiye açısından en kritik ve stratejik çıktısı, ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Erdoğan arasındaki ikili temaslarda yaşandı. Görüşmelerde Türkiye'nin F-35 programına geri dönüşü ve mevcut CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için net bir yol haritası üzerinde anlaşıldı. Ayrıca Türkiye'nin hava savunmasını millileştirecek olan Çelik Kubbe projesi için de ABD ile sağlanan mutabakatlar, savunma sanayisinde yeni bir dönemin kapısını araladı.

Külliyede Mehteran ve "İşlemeli Tabanca" Sürprizi

Zirvenin resmi yüzünün ardında oldukça renkli diplomatik anlar yaşandı.

Liderlerin ağırlandığı salondaki atmosfer ve verilen hediyeler zirveye damga vurdu:

Yeniçeri Diyaloğu: Cumhurbaşkanlığı Sergi Salonu'ndaki resmi karşılama töreninde yankılanan mehteran marşları yabancı misafirlerden tam not aldı. Liderlerin törenden etkilenmesi üzerine, mevkidaşlar arasında "Biz yeniçerilerinizi tanırız" şeklinde sıcak ve esprili diyaloglar yaşandığı öğrenildi.
İsme Özel Hediyeler: Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirveye katılan dünya liderlerine unutulmaz bir jest yaparak, üzerlerinde liderlerin isimlerinin işlendiği özel üretim tabancalar hediye etti.

Kapalı Kapılar Ardında Trump: Öfkeden "Sevgi Seline"

Zirvenin ilk saatleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın sert rüzgarlarına sahne oldu. İran operasyonuna destek vermedikleri gerekçesiyle müttefiklere ateş püsküren, İspanya'yı ticareti kesmekle tehdit eden ve Danimarka'dan Grönland'ı talep eden Trump; basına kapalı oturumun ardından adeta başka birine dönüştü.

Avrupalı liderlerin savunma harcamalarını artırma ve milyarlarca dolarlık yeni silah sözleşmelerini masaya koyma sözü vermesi, ABD Başkanı'nın fikrini hızla değiştirdi. Toplantı çıkışında "O odadaki birlik inanılmazdı, adeta bir sevgi seliydi" ifadelerini kullanan Trump, ittifakın 5. Maddesi'ne olan bağlılığını da teyit ederek kriz beklentilerini boşa çıkardı.

Liderlerin imzasıyla yayınlanan ortak bildiri, ittifakın artık sadece koruyan değil, teknolojiyi merkeze alan bir yapıya dönüştüğünü kanıtladı. Bildiriye damga vuran 5 kritik başlık şöyle şekillendi:

Ambargolara Geçit Yok: Türkiye, masadan büyük bir diplomatik zaferle kalkarak müttefikler arası örtülü ve açık savunma ticareti engellerinin kaldırılmasını resmi bildiriye yazdırdı ``.
Ukrayna'ya Dev Finansman: Müttefikler, 2026 yılı için Ukrayna'ya 70 milyar Euro'luk dev bir askeri yardım paketi sözü verdi . Bu bütçenin aslan payını ABD yerine Kanada ve Avrupalı üyelerin üstlenmesi kararlaştırılırken, 2027 yılı için de en az aynı seviyede destek taahhüdü verildi .
Savunmada Yüzde 5 Çıtası: Geçtiğimiz yıl Lahey'de belirlenen ve 2036 yılına kadar GSYİH'nin %5'ini savunmaya ayırmayı öngören hedefe bağlılık yinelendi . Bu doğrultuda Almanya'nın bütçe artışları ve Belçika'nın harcamalarında yaptığı %60'lık artış özellikle not edildi .
İran'a "Nükleer" Gözdağı: Tahran yönetimine nükleer silaha asla sahip olmaması gerektiği konusunda çok sert bir uyarı yapıldı ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer özgürlüğüne saygı gösterilmesi istendi ``.
NATO'nun Yapay Zeka Hamlesi: İttifak tarihinde ilk kez "Yapay Zeka" ve "Transatlantik Muharebe Bulutu" kavramları resmi bir bildiride kendine yer buldu . Yapay zeka modellerinin askeri sistemlere hızla entegre edilmesi için düğmeye basıldı .

Zirve öncesinde müttefiklere oldukça sert çıkan ABD Başkanı Trump'ın havası, liderlerin savunma bütçelerini artırma sözü vermesiyle çabuk değişti.

Almanya Şansölyesi Merz'in aktardığına göre Trump, toplantı bitiminde müttefiklerin gösterdiği uyumdan duyduğu keyfi "Havada aşk kokusu var" sözleriyle esprili bir dille ifade etti ``.

Harcamalarını artıran İspanya gibi ülkelere özel olarak teşekkür eden Trump, %5 harcama hedefine ulaşılmasını kendi siyasi baskısının bir başarısı olarak lanse etti ``.

50 Milyar Dolarlık İmza: Savunma Sanayii Forumu

Zirvenin adeta "mutfağı" olarak işlev gören forumda, NATO'nun kasasından çıkacak 50 milyar doları aşkın yeni nesil tedarik anlaşmaları dünya kamuoyuna duyuruldu:

Gökyüzünün Yeni Gözcüleri: İttifakın yaşlanan E-3 AWACS uçakları filosu emekliye ayrılırken, yerini ortaklaşa tedarik edilecek olan İsveçli Saab üretimi "GlobalEye" havadan erken ihbar ve kontrol uçakları alacak ``.
Dev İHA Filosu Kuruluyor: Almanya, Finlandiya, Norveç ve Danimarka'nın oluşturduğu konsorsiyum, NATO adına 5 adet Northrop Grumman MQ-4C Triton (yüksek irtifa, uzun havada kalışlı) insansız hava aracı satın alacak ``.
Hava İkmali Büyüyor: Finlandiya'nın da sürece dahil olmasıyla birlikte Airbus A330 MRTT hava tankeri filosu stratejik olarak genişletilecek ``.
Kritik Hammadde Kalkanı: Savunma teknolojilerinin kalbi sayılan titanyum ve lityum gibi hayati hammaddelerin tedarik zincirini güvence altına almak amacıyla 12 müttefik ülkenin katıldığı dev bir proje başlatıldı ``.

Ukrayna İçin Tarihi Karar: Patriot Lisansı

Zirvenin en dikkat çekici anlarından biri, ABD ve Ukrayna arasında yaşanan silah diplomasisiydi. Cephe hattında Rusya'ya karşı derinlik saldırıları ile direncini artıran Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'e en büyük müjde yine Trump'tan geldi.

Kritik mühimmat stokları tükenen Kiev yönetimine doğrudan silah vermek yerine kalıcı bir çözüm sunuldu: Patriot üretim lisansı. Ayrıca, Avrupa ve Kanada'nın 2026-2027 yılları için Ukrayna'ya yıllık 70 milyar euro düzeyinde askeri destek sağlama taahhüdü, nihai bildirgeye eklendi.

Türkiye'nin "NATO 3.0" Vizyonu ve Askeri Gövde Gösterisi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, zirvenin ardından yaptığı kapsamlı değerlendirmede, Türkiye'nin küresel güvenlikteki kilit rolünün altını kalın çizgilerle çizdi. Erdoğan'ın yoğun diplomasi trafiği ve Türkiye'nin ulusal savunma hamleleri, Ankara'nın sadece bir "ev sahibi" değil, ittifakın ağırlık merkezi olduğunu kanıtladı.

Zirve marjında atılan milli ve diplomatik adımlar şunlar oldu:

İkili Anlaşmalar: Birleşik Krallık ile Güvenlik ve Savunma Ortaklığı Anlaşması imzalanırken, Kanada ile Serbest Ticaret Anlaşması müzakereleri başlatıldı.
Kritik Görüşmeler: Trump ile yapılan ikili görüşmede, Türkiye'nin F-35 programı beklentileri ve Milli Muharip Uçak KAAN projesi masaya yatırıldı. Ayrıca Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şaraa dahil olmak üzere çok sayıda liderle bölgesel barış görüşüldü.
Çelik Kubbe Hamlesi: Türkiye'nin hava ve füze savunma sistemlerini entegre edecek "Çelik Kubbe" projesi için 24 milyar dolar ilave bütçe ayrıldığı duyuruldu.
Bütçe Hedefi: Türkiye, savunma harcamalarını 2030 yılından önce yüzde 3,5 seviyesine çıkarma iradesini resmi olarak ortaya koydu.

Rakamlarla 36. Ankara NATO Zirvesi

Zirvenin büyüklüğünü ve alınan kararların çapını daha iyi anlamak için öne çıkan istatistikler:

Kategori	Detay / Rakam
Katılım	32 Lider, 100'e yakın bakan ve üst düzey diplomat
Medya Takibi	2.500'ü aşkın basın mensubu (1.800 kişilik dev çalışma alanı)
Ukrayna Destek Paketi	Yıllık 70 Milyar Euro (2026 ve 2027 yılları için)
Türkiye Çelik Kubbe Bütçesi	24 Milyar Dolar
Türkiye Savunma Bütçesi Hedefi	2030'a kadar GSYH'nin %3,5'i
Yeni Savunma Tedarik Anlaşmaları	İttifak genelinde 50 Milyar Doları aşan hacim

Zirve, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Ankaralılara gösterdikleri eşsiz misafirperverlikten ötürü ettiği teşekkür ve Türkiye'nin küresel barışa katkı sunmaya devam edeceği vurgusuyla resmi olarak sona erdi.